 |
ISTORIJA PLJEVALJA
Šira verzija istorije Pljevalja 
KRATAK
PREGLED ISTORIJE PLJEVALJA. Najstariji tragovi ljudskog života
na područiju današnjih Pljevalja potiču iz drugog milenijuma
prije nove ere i pripadaju ranom bronzanom dobu.U tom periodu ovuda
je prolazio put, odnosno prirodni koridor od Podunavlja ka
Jadranskom moru kojim je vršeno naseljavanje Balkana.....
autor:Adnan Prekić
PLJEVLJA.
Šire područije grada bilo je naseljeno još prije dolaska
ilirskog plemena Pirusta.U Kominima nedaleko od Pljevalja, otkriveni
su ostatci rimskog naselja poznatog pod imenom Municipium
S....(prema knjizi BLAGO NA PUTEVIMA JUGOSLAVIJE)....
PLJEVLJA
- KLIMA,POLOŽAJ,STANOVNIŠTVO. Statistički podaci koji se
odnose na klimu položaj i stanovništvo grada....
ISTORIJA
GRADA. Pljevlja sa okolinom imaju veoma burnu i bogatu prošlost.Tragovi
ljudskih naselja potiču još iz drugog milenijuma prije nove ere i
pripadaju ranom bronzanom dobu....
PJESNIK O
PLJEVLJIMA. Probudi se putniče,Noć je na izmaku,Sa sedmog
sprata neba,Svijet se ispod njega i sada provlači.....stihovi
pljevaljskog pjesnika Dragoslava Vojinovića...
MANASTIR
SVETA TROJICA.Na
oko 1,5 kilometara sjeverno od grada nalzi se Manastir Sveta Trojica
(u nekim dokumentima se pominje i kao Vrhobreznica) Najvjerovatnije
je sagrađen na ostatcima Manastira iz perioda Nemanjića.Prvi
pisani pomen ,,Svete Trojice¨ potiče iz 1537. godine kada ga je
pomenuo jeromonah Sava,prvi poznati trojički prepisivač....
KRATKA
PREZENTACIJA PLJEVALJA. Kratka power paint prezentacija grada
Pljevalja...
Na krajnjem sjeverozapadu Crne
Gore, na tromeđi sa Srbijom, Bosnom i Hercegovinom odnosno
Republikom Srpskom, nalazi se pljevaljska opština. Po veličini je
treća opština u Crnoj Gori, poslije Podgorice
i Nikšića,
površine oko 1346 km2 (skoro 10% Crne Gore). Prostor omeđen
visokim planinama i naseljen sa oko 40.000 stanovnika, izduženog je
oblika u pravcu sjeverozapada, dužine oko 60 i širine oko 25 km
(vazdušne linije). Najviša tačka opštine je Dernjačišta na Ljubišnji
2238 m a najniža u kanjonu Tare,
ispod Sokoline oko 520m.
Geografija
Pljevaljsko područje pripada Dinaridima,
preciznije Starovlaškoj planinsko-kotlinskoj oblasti, koja se proteže
od sarajevske kotline i Romanije do Ibra i Kopaonika.
U geološkoj gradji dominiraju paleozojske stijene sa čestom
pojavom prekrivenog krečnjaka. Osim pljevaljske kotline, u reljefu
opštine dominiraju planine i visoravni koje ih razdvajaju. Veće
planine su Ljubišnja,Lisac,
Bunetina, Buren, Obzir, Kraljeva Gora, Crni Vrh, Kovač, a od
visoravni Boljanićka, Bobovka, Kosanička, Krupička i Mataruška.
U planinskom dijelu prisutni su skoro svi erozivni oblici reljefa:
sipari, jaruge, vrtače, škrape, jame, pećine, morene.
[uredi]
Istorija
Smatra se da je prvo naselje na mjestu današnjih Pljevalja nastalo u
vrijeme Ilira, tačnije njihovog plemena Pirusta u III-II vijeku
prije naše ere. Rimljani koji su tadašnja Pljevlja oteli Ilirima
došli su u ove krajeve oko I vijeka naše ere. Postoje mišljenja
da je već tada na ovom prostoru nastao veći grad koji je pripadao
provinciji Dalmaciji. Dosadašnja arheološka ispitivanja na
lokaciji sela Komini, 3 km zapadno od Pljevalja potvrdila su da je
na ovom području postojao grad sa svim potrebnim gradskim sadržajima.
Poznato je i prvo slovo imena grada pa je tako lokalitet nazvan
Municipium «S». Dolazak Slovena nije precizno datiran,
najvjerovatnije se radi o VI-VII vijeku. Naselje koje su Sloveni
podigli na ruševinama rimskog grada nazvano je Breznica po rijeci
Breznici koja protiče cijelom dužinom pljevaljske kotline.
Breznica – ime naselja, a i ime stare srpske Župe, zadržalo se
sve do tridesetih godina XV vijeka kada se u dokumentima prvi put
pominju Pljevlja. Po svemu sudeći Pljevlja su bila značajan trgovački
grad na raskrsnici puteva iz Dubrovnika, Kotora
i Bosne za Carigrad. Legenda kaže da su Pljevlja dobila ime po
ljevi koju je vjetar raznosio po gradu sa bogatih manastirskih
imanja na kojima se razvijalo žito. Bogatstvu grada je pored
trgovine i karavanskog puta za Carigrad, značajno doprinosilo i
rudarstvo. U rudniku «Šuplja Stijena» olovo i cink su vadili još
Sasi. Pljevljaci su, prvo preko Dubrovnika a kasnije i sami, u
Italiju, u znatnim količinama izvozili kože, vosak, olovo, živu...
Turskim osvajanjem Pljevlja u XVI vijeku ponovo mijenjaju ime u
Raslidža (Taslidže), što na truskom znači – kamena banja. I za
vrijeme Turaka, Pljevlja ostaju značajno gradsko naselje i poznat
trgovački centar. Od 1580. do 1833. godine su sjedište hercegovačkog
sandžak-bega, a u XVII vijeku jedno vrijeme i sjedište hercegovačkog
vezira. Smatrana su poslije Mostara najvećim gradom u Hercegovini.
Po pisanju Evdije Čelebije, Pljevlja su potpuno izgorjela 1682. u
velikom požaru, a 1818. godine u eksploziji barutane izgorjela je
cijela čaršija i stradao veliki broj stanovnika. Austrougarska
vojska 1879.godine došla u Pljevlja i formirala vojni garnizon. U
pljevljima je tokom sledećih tridesetak godina egzistirala
austrougarska vojna i turska civilna vlast. Austro-Ugarska je
napustila Pljevlja 1908.godine, a Crna Gora i Srbija su i oslobodile
od Turaka 27.oktobra 1912. godine, poslije skoro 450 godina.
[uredi]
Privreda
Termoelektrana Pljevlja
Pljevaljska opština je po veličini treća opština u Crnoj Gori i jedan od
jačih privrednih regiona a zbog Rudnika uglja i TE Pljevlja
predstavlja i njen energetski centar. Poslije II svjetskog rata došlo
je do ozbiljnijih geoloških istraživanja na teritoriji opštine i
pronadjene su pored uglja, koji se nalazi na više mjesta, rude
olova i cinka, gvoždja, bakra, antimona, barita kao i laporac,
gips, varc, siga, mermer. Za sada se eksploatiše ugalj u Pljevljima
i Borovici, a olovo i cink u rudniku "Šuplja Stijena"
tridesetak kilometara od Pljevalja. Poslije drugog svjetskog rada u
Kovaču je jedno vrijeme eksploatisan i barit. AD «Rudnik uglja u
Pljevljima» je najveći privredni kolektiv u Pljevljima i svojim
razvojem, veličinom i brojem zaposlenih kojih danas ima oko 1.800
bio je jedan od generatora ukupnog razvoja Pljevalja i opšteg
standarda grada. Najveća godišnja proizvodnja zabilježena je
1985.godine, kada je iskopano blizu 2.700.000 tona kvalitetnog
lignita, a Rudnik se već približava broju od 45 miliona iskopanih
tona uglja do sada. TE «Pljevlja» je počela sa radom 1982.godine
i ukupne je snage 210 MW. Proizvodi oko 40% električne energije u
Crnoj Gori (od 1982.godine do danas preko 15 milijardi KWh), a
koristi ugalj iz obližnjeg površinskog kopa «Borovica».
Korporacija "Jakić" AD bavi se proizvodnjom i prometom
rezane građe, iverastih ploča svih vrsta pojedinih vrsta namještaja,
građevinske stoalrije, montažnih kuća i drugih objekata te vrste,
uredjenjem enterijera i sličnim poslovima. Posebno je poznata po
proizvodnji montažnih kuća i drugih montažnih objekata koje je do
sada uspješno izvozila u Francusku, Italiju, Rusiju,
Tursku.Korporacija "Jakić" sada posluje po novim imenom
"Vektra Jakić" jer je nakon privatizacije prešla u
vlasništvo podgoričke kompanije "Vektra", koja u ovo
preduzeće planira da uloži preko 60 miliona eura za modernizaciju
i nabavku novih mašina za proizvodnju. JP»Crna Gora Šume»
Pljevlja gazduje velikim šumskim bogatstvom na površini od oko
90.000 hektara (90% šume je u državnom vlasništvu). Bavi se sječom
i prodajom vrlo kvalitetne građe smrče, bora, jele ali i uzgojem
sadnica, pošumljavanjem i zaštitom šuma kao i gazdovanjem lovištima.
Upravo očuvanje šuma i razvoj njihovih ekonomskih i turističkih
potencijala sve više se nameće kao prioritet i buduća poslovna
orijentacija Šumske uprave Pljevlja. Tu su još i Prevoz Pljevlja,
Pljevaljska banka, Monter, Žitoprodukt, PDS Tara, Sloga, JKP
Breznica, Građevinar. U poslednjih nekoliko godina u Pljevljima je
došlo do formiranja više od 300 privatnih preduzeća koja se bave
svim vidovima biznisa od proizvodnje, građevinarstva, trgovine,
ugostiteljstva do raznih usluga potrebnih gradu i njegovim
stanovnicima. Polako ali sigurno privatna preduzeća izborila su se
za svoje mjesto u privrednoj ponudi Pljevalja i već sada
predstavljaju njen najvitalniji dio. Među većim i uspješnijim
treba pomenuti Gradjevinsko preduzeće «Obnova», «Trojica»-Industrija
mesa,. Preduzeće za finansijske i konsalting usluge «Bilans», «Tilija»-preduzeće
za proizvodnju građevinske stolarije, trgovinska preduzeća «Aroma»,
«Gostrejd», «Trgoprodukt», «Tim», «Monting», «Slavija-Komerc»,
zatim «Kvatroprojekt», - preduzeće za urbanizam i projektovanje,
itd. Ukupan broj zaposlenih u Pljevljima je nešto iznad 6500, u
svim sektorima privrede. I poljoprivreda predstavlja značajan
potencija pljevaljske opštine. Organizovanjem manifestacije «Dani
pljevaljskog sira» počinje se polako razmišljati i o
organizovanom predstavljanju i standardizaciji ponude sira koji po
svom kvalitetu spada u sam vrh u Crnoj Gori. Značaj koji priprada i
zdrava hrana ima u modernim privredama, a pogotovu onim koje su
okrenute turizmu nameće potrebu organizovanije proizvodnje i
standardizovanog kvaliteta. Promovisanje i zaštita geografskog
porijekla i imena Pljevaljski sir sigurno predstavljaju dio budućeg
poljoprivrednog razvoja. Tu su još i vrlo kvalitetna planinska
jagnjetina i teletina, rakije šljiva i kruška, med, a u poslednje
vrijeme aktuelno je sakupljanje šumskih plodova, naročito pečurki,
šumskih jagoda, borovnica i ljekovitog planinskog bilja. U ovakvoj
vrsti ponude i sada ali naročito u budućnosti, značajno mjesto
zauzeće tradicionalna poljoprivredna proizvodnja u seoskim domaćinstvima.
[uredi]
Kultura
Husein-Pašina džamija
U gradu ovako burne prošlosti, u kome su se često smjenjivali gospodari i
upravljači, mnogo istorijskih spomenika je uništeno ili oštećeno.
Neki od njih su uništeni u bitkama za osvajanje Pljevalja, dio njih
je stradao u požarima koji su Pljevlja, kako je zabilježeno,
zadesili dva puta a neke je dokusurio zub vremena i ljudska nebriga.
Ostaci ilirskih tumula razasuti su na više mjesta u pljevaljskom
kraju i oni predstavljaju jedina svjedočanstva prisustva Ilira u našim
krajevima. Svakako najznačajniji dosad pronadjeni ostatak starog
vijeka je arheološki lokalitet rimskog grada «Municipuium S», 3
km jugozapadno od Pljevalja u selu Komini. Na nekoliko hektara,
ispod tankog sloja zemlje, leže konture rimskog grada sa bedemima,
monumentalnim gradjevinama, gradskim ulicama i nekropalama.
Detaljnija arheološka iskopavanja izvršena su samo na pronadjene
dvije nekropolje koje su iscrpno proučene. Mlađa tzv. Nekroplola
II je obimnija i bogatija arheološkim materijalom Obje se mogu
datirati izmedju II i IV vijeka naše ere. U nekropoli II pronadjeni
su predmeti vezani za rimsku religiju, kulturu, ekonomiju kao i mnoštvo
predmeta za svakodnevnu upotrebu. Sav pokretni materijal sa ovog
nalazišta smješten je u Zavičajnom muzeju u Pljevljima. Već
srednjovjekovnih spomenika ima više i različitog su stepena očuvanosti.
Kod sela Kozice, 20 km od Pljevalja nalaze se ostaci grada Koznika
koji se u dokumentima pominje u prvoj polovini XV vijeka a koji je
najvjerovatnije bio zaštita obližnjeg rudnika olova i cinka.
Desetak kilometara od Pljevalja na brdu Kukanj nalaze se ruševine
velike ljetne rezidencije znamenitog Herceg Stjepana Vukovića-Kosače,
iz prve polovine XV vijeka. Grad Kukanj se više puta pominje u
dokumentima koji se nalaze u dubrovačkom arhivu. Sagradjen je na
brdu iznad Ćehotine, Kukanj potpuno dominira okolinom. Čak i
njegove ruševine djeluju moćno, moguće je locirati kule, osmatračnice,
bedeme koji su okruživali grad. Srušili su ga Turci vjerovatno
poslije 1465.godine, kada su po drugi put porazili Herceg Stjepana i
kad su Pljevlja i pljevaljski kraj pali pod tursku vlast. Dvije
prvorazredne istorijske, kulturne i arhitektonske znamenitosti
Pljevalja su dva srednjovjekovna vjerska hrama Manastir
Sveta Trojica i Husein-pašina
džamija.
Dobavljeno iz
"http://wikii.itam.ws/index.php/Pljevlja"
E-mail
knjiga utisaka 
|
 |
.gif){kind=small}
